De Kracht van Blik: Een muzikale ode aan het zien

De nieuwste muziektheatervoorstelling van componist en bassist Casper Jansen, Het Vizier van Aurelio, is geen gewone biografie in klank en beeld. Geen keurige chronologie, geen musical over de Renaissance. In plaats daarvan: een associatief, genre-overstijgend muziekverhaal over een visionair kunstenaar-wetenschapper die eeuwen vooruitkeek.

Wat krijg je als je klassieke zang, jazz, barok, pop en theater samenbrengt op één podium, vermengd met filosofie en wetenschap? Precies dat is de vraag die Jansen met zijn ensemble The Collective beantwoordt. De voorstelling is eerder een ode dan een vertelling—een lofzang op observatie, nieuwsgierigheid en de eindeloze wil om te begrijpen.

Muzikale puzzelstukken

De muziek in Het Vizier van Aurelio laat zich niet vastpinnen. Soms hoor je een madrigaal, dan weer een pulserende baslijn die richting funk neigt. In één scène klinkt pure opera, gevolgd door een fluisterend duet tussen een marimba en een elektrische gitaar.

De cast bestaat uit drie zangers van uiteenlopende achtergronden: een klassiek getrainde tenor, een veelzijdige alt met ervaring in muziektheater en een lyrische bariton met roots in het cabaret. Hun stemmen dragen de tekst, waarin fragmenten van historische bronnen en moderne poëzie vloeiend in elkaar overlopen.

Geen antwoorden, maar perspectieven

Het verhaal van Aurelio is niet bedoeld als historische reconstructie, maar als uitnodiging om anders te kijken. De voorstelling stelt geen verklaringen centraal, maar juist de vragen: Hoe observeer je werkelijk? Wat is het verschil tussen kijken en zien? Welke rol speelt verwondering in de zoektocht naar kennis?

Die open structuur wordt nog versterkt door het decor, ontworpen door beeldend kunstenaar Lodewijk Vermeer. Op het toneel staat een constructie van hout, doek en papier die tegelijkertijd doet denken aan een atelier, een machine en een gedachtegang. Een symbolisch portaal, gebouwd uit waarneming en twijfel.

Taal en muziek uit vele werelden

Het libretto is ontstaan in samenwerking met vijf schrijvers, waaronder een journalist, een schilder, een toneelauteur en een componist. Elk van hen bracht zijn of haar eigen stem in, met teksten variërend van beschouwingen over geometrie tot een lied van een anoniem dissectieslachtoffer: “Sorry, ik kom in stukjes, want ik ben postuum vermoord.”

Eén lied over het ontstaan van een schilderij begint poëtisch met:
“Zoals elk verhaal begint het met licht / dat zich vlecht in vlas en weefsel / tot doek voor kleur en vorm…”

Deze benadering geeft ruimte aan zowel het mysterie van het creatieve proces als aan het ambacht daarachter.

Geen hokjesdenken

Jansen laat zich niet opsluiten in stijl of vorm. Zijn muzikale aanpak weerspiegelt die van zijn jeugdhelden: hij componeert even makkelijk voor hammondorgel als voor strijkkwartet. Eerder al maakte hij naam met bewerkingen van klassieke werken waarin hij tekst, structuur en klank opnieuw herschikte. Maar in Het Vizier van Aurelio gaat hij nog een stap verder door wetenschap en kunst volledig met elkaar te vervlechten.

De thematiek van de voorstelling sluit aan bij een groter project waarin de relatie tussen kunst en wetenschap centraal staat. Het stuk vormt het hart van een meerjarig programma met lezingen, workshops en educatieve activiteiten voor jong en oud.

Een levend portret

De recensies zijn unaniem lovend. Kranten noemen het “een swingende avond vol muzikaal raffinement” en prijzen vooral de vocale prestaties van tenor Mark Veenstra, die moeiteloos schakelt tussen Italiaanse aria en fluisterzacht lied. Toch is het slotbeeld het sterkst in de herinnering: twee spelers vormen samen een mensfiguur met uitgestrekte ledematen – een visuele verwijzing naar balans, verhoudingen en het menselijk streven naar harmonie.

Het Vizier van Aurelio is geen antwoord op de vraag wie Aurelio was. Het is een poging om zijn blik te vangen – en over te dragen op het publiek. De voorstelling is tot eind dit jaar te zien in theaters in het hele land en vormt de aftrap van een vijfjarig cultureel programma rondom kunst, onderzoek en verwondering.